EnglishVietnamese

Trí tuệ cảm xúc làm nên nhà lãnh đạo?

Điều gì làm nên sự khác biệt giữa một lãnh đạo xuất sắc với một lãnh đạo giỏi đơn thuần? Theo Daniel Goleman thì đó không phải là IQ hay kỹ năng nghiệp vụ mà là trí tuệ cảm xúc (emotional intelligence – EI): một nhóm kỹ năng giúp cho các lãnh đạo tuyệt vời nhất tối đa hóa hiệu quả làm việc của bản thân họ cũng như cấp dưới. 
Có lẽ bất kỳ doanh nhân nào cũng từng nghe câu chuyện một nhà lãnh đạo nào đó vô cùng thông minh, có kỹ năng nghiệp vụ tốt được đề bạt lên vị trí lãnh đạo nhưng cuối cùng lại thất bại một cách chóng vánh. Và hẳn chúng ta cũng từng nghe câu chuyện về một người có trí tuệ, kỹ năng vững vàng, dù không thật sự vượt trội nhưng cuối cùng đã giành được thành công.
Những câu chuyện như vậy đã chỉ ra rằng không có công thức chung trong việc nhận diện những cá nhân sở hữu tư chất lãnh đạo. Trên hết, mỗi nhà lãnh đạo tài năng lại có cá tính riêng, trong những tình huống khác nhau sẽ cần đến những cách lãnh đạo khác nhau. Điểm chung của nhà lãnh đạo hiệu quả đó chính là trí tuệ cảm xúc cao. Điều này không phủ định vai trò của IQ và kỹ năng nghiệp vụ. Nhưng đó chỉ là điều kiện cần mà thôi. Nếu không có trí tuệ cảm xúc tốt thì dù được đào tạo trong môi trường tốt nhất thế giới, có một bộ óc nhạy bén, biết phân tích và liên tục đưa ra những ý tưởng hay thì chúng ta vẫn không thể trở thành một lãnh đạo tài giỏi.
Các kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, khi sở hữu các quản lý cấp cao có trí tuệ cảm xúc vượt trội, doanh nghiệp có thể vượt chỉ tiêu thu nhập hàng năm đến 20%. Có 5 yếu tố để xác định trí tuệ cảm xúc. Đó là tự nhận thức, kiểm soát bản thân, động lực, sự cảm thông và kỹ năng xã hội. 
1.    Tự nhận thức:
Tự nhận thức là yếu tố đầu tiên của trí tuệ cảm xúc. Tự nhận thức có nghĩa rằng ta hiểu những xúc cảm, điểm mạnh, điểm yếu và nhu cầu, động lực của bản thân. Những người biết tự nhận thức sẽ không phê phán vô lối hay hy vọng hão huyền mà thay vào đó, họ thành thật với chính mình và với người khác. 
Tự nhận thức còn bao gồm cả việc một cá nhân hiểu rõ giá trị và mục tiêu của bản thân. Người có khả năng tự nhận thức cao luôn biết rõ mình đang hướng đến đâu và lý do chọn con đường đó, vì thế, họ có thể dứt khoát chối từ một công việc hoặc một đối tác với những viễn cảnh tốt đẹp chỉ bởi nó không phù hợp với nguyên tắc, hay mục đích dài hạn mà họ đặt ra. 
Người có khả năng tự nhận thức còn có thể được phát hiện trong quá trình đánh giá hiệu suất làm việc. Người có khả năng tự nhận thức cao biết và luôn thoải mái nói về những hạn chế lẫn ưu điểm của họ cũng như bày tỏ những mong muốn nhận được những đánh giá mang tính xây dựng. Người có khả năng tự nhận thức cao còn được nhận biết thông qua sự tự tin của họ. Họ nắm rõ khả năng của mình và hiếm khi rơi vào thất bại vì tự nhận việc phần việc quá sức. Họ luôn liều lĩnh một cách có tính toán.
Không phải người lãnh đạo nào cũng được ghi nhận ở khả năng này. Bởi rất khó để doanh thủ bỏ qua danh xưng “sếp” trong đầu của mình. Nhưng khi soi vào các doanh nhân nổi tiếng, các tỷ phú đô la thì vấn đề này không còn quá khó hiểu hay khó tìm kiếm nữa. 
2.    Động lực:
Nếu có nét tính cách nào mà hầu như người lãnh đạo tài giỏi nào cũng sở hữu thì đó hẳn là lòng nhiệt huyết. Họ mang trong mình thôi thúc dạt dào đạt tới thành tựu lớn lao, của chính họ và của mọi người. Nhiều người nghĩ rằng đó là nhân tố được tác động bởi lương bổng, địa vị, danh tiếng… nhưng thực chất, nhiệt huyết ấy được chắp cánh từ khát khao sâu thẳm, từ động lực thúc bách, giống như một sứ mệnh mà cuộc đời đã trao vào tay họ, dù có trốn tránh cũng chẳng thể từ bỏ.
Dấu hiệu đầu tiên của động lực này chính đam mê dành cho công việc. Người có đam mê luôn tìm kiếm những thách thức sáng tạo, ham học hỏi và cảm thấy tự hào khi hoàn thành tốt công việc đang làm. Ngoài ra họ còn nỗ lực không ngừng để tiến bộ. Những người sở hữu năng lực này thường không khi nào bằng lòng với hiện trạng mà kiên trì tìm hiểu xem cách thức nào để đem đến hiệu suất tốt hơn. Nói cách khác, họ luôn háo hức khám phá những cách tiếp cận mới.
Không khó để hiểu bằng cách nào và vì lý do gì mà động lực đạt thành tựu được chuyển hóa thành sự lãnh đạo mạnh mẽ. Những lãnh đạo có đặc điểm này có thể xây dựng một đội ngũ quản lý sở hữu tính cách giống như vậy. 
3.    Kiểm soát bản thân:
Xung đột sinh học là thứ điều khiển xúc cảm của con người. Chúng không thể bị xóa bỏ nhưng có thể bị kìm hãm. Kiếm soát bản thân được xem như một cuộc đối thoại nội tâm liên tục, là yếu tố thuộc trí tuệ cảm xúc có thể giúp con người không bị cảm giác chi phối. 
Người lãnh đạo biết kiểm soát cảm xúc và hành động bột phát có thể tạo ra một môi trường đáng tin cậy và công bằng. Trong môi trường đó những vấn đề tranh giành quyền lực và đấu đá nội bộ sẽ giảm đáng kể và năng suất làm việc sẽ tăng lên. Công ty sẽ thu hút và giữ chân được nhiều tài năng. Kiểm soát bản thân cũng có tính lan truyền.
Kiểm soát bản thân cũng rất hữu ích cho việc cạnh tranh. Môi trường kinh doanh ngày nay đầy những biến động, rủi ro. Người biết làm chủ cảm xúc có thể dễ dàng thích nghi với những thay đổi đó. Hơn nữa, nó còn có thể giúp người lãnh đạo nâng cao tính chính trực của tổ chức, doanh nghiệp. 
Dấu hiệu của kiểm soát bản thân khá dễ để nhận biết: có thiên hướng suy ngẫm và suy nghĩ thấu đáo; thoải mái với sự mơ hồ và thay đổi; sở hữu tính chính trực – khả năng nói không với những thúc đẩy nội tâm.
4.    Sự cảm thông:
Trong tất cả các yếu tố của trí tuệ cảm xúc, khả năng cảm thông là dễ nhận ra nhất. Trong kinh doanh, rất hiếm người người được tuyên dương hay khen ngợi vì biết cảm thông. Và dần dà, cụm từ “cảm thông” ngày càng lạc lõng, cô đơn giữa thực tế khắc nghiệt của thị trường.
Với một nhà lãnh đạo sự cảm thông không có nghĩa là họ phải xem cảm xúc của người khác như là của mình và tìm cách làm hài lòng tất cả. Cảm thông của doanh nhân tức là xem xét một cách thấu đáo cảm giác của nhân viên, của khác hàng, của đối tác trước khi đưa ra một quyết định nào đó.
Ngày nay cảm thông đóng vai trò là một phẩm chất quan trọng chứng minh khả năng lãnh đạo vì ít nhất ba lý do: sự đẩy mạnh làm việc nhóm, tốc độ toàn cầu hóa nhanh chóng và nhu cầu giữ chân nhân tài ngày càng tăng. Nhất là trong “thị trường số hóa”, giữa rừng trùng điệp các thương hiệu, người lãnh đạo không xây dựng được cho mình một phong cách riêng, không chạm đến xúc cảm của người khác, thì không có nhiều năng lực cạnh tranh với các đối thủ. Một nhà lãnh đạo biết cảm thông sẽ làm được nhiều điều hơn là chỉ đồng cảm: sử dụng kiến thức thu nhận được để phát triể công ty một cách âm thầm nhưng đáng kể.
5.    Kỹ năng xã hội:
Ba yếu tố đầu tiên của trí tuệ cảm xúc liên quan tới khả năng tự quản lý bản thân. Hai yếu tố sau lại liên quan đến khả năng kiểm soát mối quan hệ với người khác. Kỹ năng xã hội của người lãnh đạo là sự thân thiện có mục đích: thuyết phục người khác hành động theo hướng mà mình mong muốn, chẳng hạn như đồng ý một chiến lược marketing mới hay nhiệt tình với một sản phẩm mới.
Kỹ năng xã hội là kết quả của sự kết hợp bốn yếu tố trí tuệ cảm xúc đã nêu trước đó. Việc quản lý các mối quan hệ một cách hiệu quả thường thực hiện được khi chúng ta hiểu rõ và kiểm soát cảm xúc của mình cũng như đồng cảm với cảm xúc, tâm trạng của người khác. Ngay cả lòng nhiệt huyết cũng góp phần vào kỹ năng xã hội. Những người có động lực thường lạc quan và sự lạc quan ấy giúp họ “tỏa sáng” trong các buổi đối thoại, gặp gỡ xã hội. Không khó để hiểu vì sao họ nổi tiếng.
Kỹ năng xã hội là chìa khóa cho khả năng lãnh đạo công ty. Bởi nhiệm vụ của người lãnh đạo là hoàn thành công việc thông qua đội ngũ nhân viên và kỹ năng xã hội giúp họ làm được điều đó. Một nhà lãnh đạo không biết thể hiện sự cảm thông của mình thì đừng hòng sở hữu kỹ năng xã hội. Kỹ năng xã hội cho phép lãnh đạo dùng trí tuệ cảm xúc của mình trong công việc.
Các công ty lớn ngày nay đang có xu hướng tuyển dụng các nhà tâm lý học để phát triển mô hình năng lực nhằm trợ giúp cho việc phát hiện, đào tạo, và tiến cử những tài năng tiềm ẩn cho vị trí lãnh đạo. Các doanh nhân, tỷ phú nổi tiếng thế giới hầu nhau đều trải qua các khóa “Coatching – huấn luyện con người” theo cách gọi của họ. Điều đó chứng tó vai trò và vị trí của trí tuệ cảm xúc đang ngày càng được đặt lên cao hơn bao giờ hết. Tất cả chúng ta đều sở hữu những khả năng của trí tuệ cảm xúc ở những mức nhất định. Và người lãnh đạo tất nhiên phải có chỉ số này cao hơn để đảm bảo đạt được thành công như ý muốn. Thật may rằng, trí tuệ cảm xúc cũng có thể nâng cao qua quá trình luyện tập kiên trì và tích cực tiếp thu phản hồi từ đồng nghiệp hay huấn luyện viên.
Tác giả Daniel Goleman 
Trần Én biên tập



 

Có thể bạn quan tâm

Thảo luận

0 bình luận
  • Bài viết chưa có bình luận nào!
0 Bình luận về Trí tuệ cảm xúc làm nên nhà lãnh đạo?
Vui lòng đăng nhập hoặc đăng ký để đánh bình luận.